OTC-medicatie 's nachts: wat mag, wat niet?
Het is midden in de nacht. U wordt wakker met hoofdpijn, een kriebelhoest of een allergische reactie. De apotheek is gesloten, maar gelukkig is er de apotheek van wacht. Maar wat mag u daar eigenlijk verwachten aan medicatie zonder voorschrift (OTC-medicatie)? En wat zeker niet? Laten we de feiten op een rijtje zetten.
De grens tussen OTC en voorschrift: een belangrijke nuance
In België maakt het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) een duidelijk onderscheid tussen geneesmiddelen die vrij verkrijgbaar zijn (OTC) en geneesmiddelen waarvoor een doktersvoorschrift vereist is. Dit onderscheid is er niet voor niets: het beschermt uw gezondheid. Geneesmiddelen op voorschrift vereisen medisch toezicht vanwege potentiële bijwerkingen, interacties of de noodzaak van een juiste diagnose.
De apotheker van wacht is er om u te helpen, maar kan en mag geen voorschriftplichtige medicatie afleveren zonder geldig voorschrift. Dit is een wettelijke bepaling waar de apotheker zich strikt aan moet houden. Twijfelt u of uw klachten een doktersbezoek rechtvaardigen? Neem dan altijd contact op met uw huisarts of de huisartsenwachtpost.
Pijnstillers en koortsverlagers: de basis van de nachtapotheek
De meest voorkomende reden om 's nachts een apotheek van wacht te bezoeken, is waarschijnlijk voor pijnstillers of koortsverlagers.
#### Paracetamol: veilig en effectief, mits correct gebruikt
Paracetamol is een van de meest gebruikte en veiligste pijnstillers en koortsverlagers, mits u de aanbevolen dosering respecteert. Voor volwassenen is de standaarddosering 500 mg tot 1000 mg per keer, met een maximum van 4 gram (4000 mg) per 24 uur. Overschrijd deze dosis nooit, want een overdosis paracetamol kan ernstige leverschade veroorzaken. Let ook op met combinatiepreparaten die paracetamol bevatten.
#### Ibuprofen: ontstekingsremmend en pijnstillend
Ibuprofen behoort tot de niet-steroïdale ontstekingsremmers (NSAID's) en werkt naast pijnstillend en koortsverlagend ook ontstekingsremmend. Voor volwassenen is de gebruikelijke dosering 200 mg tot 400 mg per keer, met een maximum van 1200 mg per 24 uur zonder voorschrift. Ibuprofen is niet voor iedereen geschikt, zeker niet bij maagproblemen, nierproblemen of bepaalde hart- en vaataandoeningen. Raadpleeg bij twijfel altijd uw apotheker.
Antihistaminica: bij allergische reacties
Heeft u 's nachts last van een allergische reactie, zoals jeuk, netelroos of een loopneus? Dan kan een antihistaminicum uitkomst bieden. Er zijn verschillende types vrij verkrijgbaar, zoals loratadine of cetirizine. Deze kunnen helpen bij milde allergische symptomen. Let op: sommige antihistaminica kunnen slaperigheid veroorzaken. Lees altijd de bijsluiter. Bij ernstige allergische reacties, zoals ademhalingsproblemen of zwelling van het gezicht, dient u onmiddellijk medische hulp in te roepen (bel 112).
Hoestmiddelen en neussprays: verlichting bij verkoudheid
Bij een vervelende hoest of een verstopte neus zijn er verschillende OTC-opties beschikbaar. Hoestsiropen kunnen de hoestprikkel onderdrukken (bij droge hoest) of het ophoesten van slijm vergemakkelijken (bij productieve hoest). Neussprays op basis van xylometazoline of oxymetazoline kunnen snel verlichting bieden bij een verstopte neus, maar mogen niet langer dan 5-7 dagen gebruikt worden om afhankelijkheid te voorkomen.
Wat mag u zeker niet verwachten zonder voorschrift?
Enkele belangrijke voorbeelden van medicatie die u niet zonder voorschrift kunt verkrijgen bij de apotheek van wacht:
- Codeïne: Vroeger vrij verkrijgbaar in sommige hoestsiropen, is codeïne sinds 2018 in België uitsluitend op voorschrift verkrijgbaar. Dit vanwege het risico op misbruik en ernstige bijwerkingen, vooral bij kinderen.
- Sterkere pijnstillers: Pijnstillers zoals tramadol of morfine zijn altijd voorschriftplichtig.
- Antibiotica: Antibiotica zijn enkel op voorschrift verkrijgbaar en mogen niet zomaar gebruikt worden om resistentie te voorkomen.
- Slaapmiddelen en kalmeermiddelen: De meeste slaapmiddelen en kalmeermiddelen zijn voorschriftplichtig.
- Supersaver-pakketten: Grote verpakkingen van medicatie, zoals de zogenaamde "supersaver-pakketten" met bijvoorbeeld 100 tabletten paracetamol, zijn in België niet vrij verkrijgbaar. De verkoop van OTC-medicatie is beperkt tot kleinere, veilige verpakkingen om overmatig gebruik te ontmoedigen.
Bij twijfel, vraag raad aan uw apotheker
De apotheker van wacht is uw eerste aanspreekpunt voor vragen over medicatie. Hij of zij kan u adviseren over de juiste dosering, mogelijke bijwerkingen en interacties met andere medicatie. Aarzel niet om uw vragen te stellen. Bij ernstige klachten of aanhoudende symptomen is het echter cruciaal om een arts te raadplegen. De apotheker kan en mag geen diagnose stellen of een medisch advies vervangen.
---
FAQ
Q1: Mag ik 's nachts een grote verpakking paracetamol kopen bij de apotheek van wacht?
A1: Nee, in België zijn grote verpakkingen van OTC-medicatie, zoals "supersaver-pakketten" met bijvoorbeeld 100 tabletten paracetamol, niet vrij verkrijgbaar. De verkoop is beperkt tot kleinere, veilige verpakkingen om overmatig gebruik te ontmoedigen.
Q2: Ik heb een voorschrift voor antibiotica, maar ben het vergeten. Kan de apotheker van wacht me helpen?
A2: Zonder een geldig, fysiek of elektronisch voorschrift kan de apotheker van wacht geen voorschriftplichtige medicatie zoals antibiotica afleveren. U zult moeten wachten tot u het voorschrift kunt ophalen of een nieuw voorschrift kunt verkrijgen van een arts.
Q3: Mijn kind heeft hoge koorts. Welke dosering paracetamol mag ik geven?
A3: De dosering paracetamol voor kinderen is afhankelijk van hun gewicht. Raadpleeg altijd de bijsluiter of vraag advies aan uw apotheker. Overschrijd nooit de aanbevolen dosering. Bij twijfel of aanhoudende hoge koorts bij kinderen, raadpleeg altijd een arts.